PDA

View Full Version : Mức lọc cầu thận (GFR)



NgoaLong
15-08-2010, 13:43
Có nhiều bạn học vòng 1 thắc mắc bản chất của mức lọc cầu thận, tiện đây mình post bài này luôn.
GFR : Viết tắt của " Glomerular Filtration Rate "
Bạn cần phân biệt thuật ngữ "nước tiểu đầu" và "nước tiểu" trước khi đọc dưới đây.

Muốn đo GFR người ta phải chọn ra một chất thỏa mãn những tiêu chuẩn sau:
- Lọc hoàn toàn qua tiểu cầu thận, điều này nghĩa là nồng độ của nó trong nước tiểu đầu bằng nồng độ của nó trong huyết tương. Ở đây bạn nên chú ý : nước tiểu đầu thành phần các chất tương tự huyết tương, trừ protein có PTL>69000 D (do không qua được màng lọc cầu thận), do vậy lượng huyết tương được lọc = lượng nước tiểu đầu (tính về thể tích).
- Không được tái hấp thu và bài tiết bởi ống thận.
- Không chuyển hóa trong cơ thể : vì nếu vậy lượng hóa chất đưa vào máu sẽ bị hao hụt khi thải qua nước tiểu.
- Không dự trữ trong cơ thể.
- Không gắn với protein : sẽ không qua được màng lọc cầu thận.
- Không độc với cơ thể và có khả năng định lượng dễ dàng trong máu và nước tiểu.

Xét các tiêu chuẩn trên, Inulin là chất thích hợp nhất. Người ta thấy rằng nếu chức năng cầu thận tốt, một chất khi đi qua thận một lần là đã bị loại bỏ ngay, do đó nồng độ của nó trong nước tiểu đầu bằng nồng độ của nó trong huyết tương, và khi nước tiểu đầu đi qua ống thận, do không bị hấp thu và bài tiết bởi ống thận nên dù nồng độ của chất này có tăng tương đối ( do ống thận hấp thu nước ) nhưng tổng lượng chất đó trong nươc tiểu vẫn không đổi so với trong nước tiểu đầu.
Gọi U là nồng độ của chất này trong nước tiểu.
V là lượng nước tiểu được tạo ra trong một đơn vị thời gian. (phút, giây...)

--> U x V = const.
Gọi P là nồng độ của chất này trong huyết tương
X là lượng nước tiểu đầu tạo ra trong một đơn vị thời gian (bằng với lượng huyết tương được lọc qua cầu thận trong một đơn vị thời gian)

Hẳn bạn còn nhớ công thức hóa học đơn giản khi ta học lớp 9 về nguyên lý pha loãng và cô đặc dung dịch chứ, nó thể hiện qua công thức sau :

C1 x V1 = C2 x V2
Trong đó C, V lần lượt là nồng độ và thể tích của dung dịch ta đang pha loãng hoặc cô đặc.
Ở đây, tính mức lọc cầu thận, người ta biến tướng công thức lớp 9 ngày nào cho loằng ngoằng thêm mà thôi.
Áp dụng : Với chức năng cầu thận bình thường thì

X x P = U x V = const
Nếu cầu thận bị tổn thương, giảm chức năng lọc, rõ ràng chất được lọc qua (inulin) sẽ giảm đi trong nước tiểu về lượng so với bình thường, như vậy
X x P = U x V < bình thường
Với P ổn định, không đổi --> X < bình thường. Người ta gọi là giảm mức lọc cầu thận.
Và ngược lại...
Tạm dừng ở đây, xin mời mọi người cho ý kiến.

ThanhNamY1C
15-08-2010, 14:47
Vậy tóm lại thì bản chất của mức lọc cầu thận (GFR) là gì?
Tại sao lại áp dụng được công thức Corkroft-Gault(Dùng để tính độ thanh thải Creatinin) để tính được GFR?
Em xin cảm ơn!

NgoaLong
15-08-2010, 19:12
Bản chất mức lọc cầu thận chính là lượng nước tiểu đầu hình thành trong một đơn vị thời gian. Vì người ta không tính trực tiếp được nên phải thông qua công thức C1 x V1 = C2 x V2 để tính V, đơn giản vậy thôi.
Còn công thức Corkroft - Gauit được hình thành qua thống kê thôi.

ThanhNamY1C
15-08-2010, 19:38
Cho em hỏi thêm là inulin là chất gì vậy và nó có nguồn gốc cũng như chức năng như thế nào?Em thấy người ta hay nhầm inulin với insulin lắm.

NgoaLong
15-08-2010, 20:10
Inulin thuộc họ đường polysacharid

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Inulin_strukturformel.png/721px-Inulin_strukturformel.png
Nó đảm bảo đầy đủ các yếu tố như mình trình bày phía trên nên được dùng để tính thôi.
Insulin thì lại là protein cơ, không phải polysacharide

http://http://en.wikipedia.org/wiki/File:InsulinHexamer.jpg (http://http://en.wikipedia.org/wiki/File:InsulinHexamer.jpg)

mngotran
18-08-2010, 02:13
Thành phần của huyết tương được kiểm soát bởi hoạt động của gan, phổi và thận.

Do vai trò của tổng hợp protein, nồng độ protein huyết tương có thể phản ánh chức năng gan.

Chức năng phổi xác định lượng CO2 hoà tan trong máu.

Tất cả những thành phần còn lại của huyết tương đều được kiểm soát bởi thận
Qua khảo sát người ta nhận thấy khoảng 625 ml huyết tương đi qua 2 thận trong mỗi phút. 1/5 trong số đó (125 ml) di chuyển qua màng mao mạch của cầu thận để hình thành nên lọc dịch (Filtration). 4/5 còn lại (475 ml) tiếp tục đi tới các động mạch ra và vào các mao mạch bao quanh các ống thận.

Hiện tượng phân tách lọc dịch từ huyết tương qua màng mao mạch của cầu thận gọi là sự lọc cầu thận. Số lượng lọc dịch được hình thành trong một phút gọi là tốc độ lọc cầu thận : GFR (Glomerular Filtration Rate). Binh thường GFR = 125 ml/ph (hay 7.5 L/giờ, 180 L/ngày)


Thành phần của lọc dịch tương tự như thành phần của huyết tương, trừ sự vắng mặt của protein và các tế bào máu.

Các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ lọc cầu thận: tổng diện tích bề mặt của giường mao mạch, tính thấm của mao mạch, gradien áp lực thủy tĩnh và áp lực keo ngang qua thành mao mạch.

Ống lượn gần hấp thu 80% lọc dịch (125 x 80% = 100ml)

Quai Henle và ống góp: lọc dịch đi vào quai Henle có thể tích 125 x 20% = 25ml, Có nồng độ thẩm thấu như huyết tương. Khi ra khỏi quai Henle để vào ống lượn xa lọc dịch vẫn giữ thể tích 25ml nhưng nồng độ thẩm thấu đã thay đổi.

Trong quá trình di chuyển, lọc dịch có nồng độ thẩm thấu tăng dần dọc theo nhánh xuống, đạt cực đại (1200 mosmol/L) tại đỉnh quai Henle, giảm dần dọc theo nhánh lên --> khi tới ống lượn xa lọc dịch đã hoàn toàn nhược trương so với huyết tương (140 mosmol/L) --> cơ sở tạo nên hình thái cô đặc nước tiểu.

ThanhNamY1C
18-08-2010, 11:40
Quai Henle và ống góp: lọc dịch đi vào quai Henle có thể tích 125 x 20% = 25ml, Có nồng độ thẩm thấu như huyết tương. Khi ra khỏi quai Henle để vào ống lượn xa lọc dịch vẫn giữ thể tích 25ml nhưng nồng độ thẩm thấu đã thay đổi.

.
Tại sao vẫn là 25ml ạ?Trong sách em thấy nó ghi là Quai Henle vẫn có tái hấp thu nước và chất điện giải mà?

tokiohotel_1301
23-09-2010, 13:45
anh chi co the noi ro hon cach tinh muc loc cau than qua vi du cu the duoc ko a?em van chua hieu lam a.mong anh chi giup do!

Diễn đàn quy định viết Tiếng Việt có dấu em nhé (death)