PDA

View Full Version : Tắm gội sau khi sinh



huutinh1988
08-03-2010, 13:51
Cho em hỏi một số vấn đề:
1. Có phải theo truyền thống, phụ nữ thường phải kiêng (hạn chế) tắm gội sau khi sinh? Tại sao phải như vậy?
2. Nếu hạn chế gội đầu như vậy thì làm sao chịu nổi? Có cách nào khác không? Nếu muốn gội đầu thì phải làm sao?
3. Ngày nay còn phải hạn chế tắm gội sau sinh hay không?
4. Quan điểm của y khoa hiện đại về việc hạn chế tắm gội sau khi sinh của phụ nữ là như thế nào?

ngườiphươngxa
09-03-2010, 18:52
Chào bạn,

Ông bà ta lúc nào cũng cận thẩn nên có những lời khuyên như vậy, hơn nữa quang niệm về bệnh lý không giống như bây giờ: lúc nào cũng sợ trúng nước trúng gió..

Bạn muốn tắm hoặc gội đầu không có sao cả...mới sanh xong, sản phụ còn yếu mất ít nhiều máu cận thẩn là tốt.

loccoc1368
09-03-2010, 21:07
Theo như lý luận đông y thì sau đẻ nếu bị mắc thêm một bệnh gì đấy thì phải coi là bệnh nặng ngay, tức là phải theo hướng sử trí của bệnh nặng. Vì vậy kiêng là hợp lý.
Ngày xưa khi học theo nghành sản tôi thấy có một bác sỹ già khi sản phụ sau đẻ mà có suy nhược thì ông cho ngay thuốc phòng bệnh lao, và tôi đã gặp một ca y như vậy. Thực tế về sau này tôi thấy chỉ những bệnh nhân nào suy nhược lắm thì mới bị nhiễm lao, tức là sau đẻ sức đề kháng sẽ bị giảm rất nhiều nên kiêng cũng là do vậy thôi. Tuy nhiên các cụ nhà mình ngày xưa bắt kiêng rất kỹ, còn theo tôi nên vẫn phải kiêng nhưng ở mức độ nào đấy và tùy theo từng bệnh nhân cụ thể mà kiêng thì hợp lý hơn.

Bacsinhaque
10-03-2010, 11:57
Cho em hỏi một số vấn đề:
1. Có phải theo truyền thống, phụ nữ thường phải kiêng (hạn chế) tắm gội sau khi sinh? Tại sao phải như vậy?
2. Nếu hạn chế gội đầu như vậy thì làm sao chịu nổi? Có cách nào khác không? Nếu muốn gội đầu thì phải làm sao?
3. Ngày nay còn phải hạn chế tắm gội sau sinh hay không?
4. Quan điểm của y khoa hiện đại về việc hạn chế tắm gội sau khi sinh của phụ nữ là như thế nào?
http://chuyentrang.tuoitre.vn/TTC/ImageView.aspx?ThumbnailID=406059
Nằm than mục đích để cơ thể sản phụ đang yếu (thể hàn) được làm ấm, máu huyết lưu thông tốt. Tuy nhiên, than đốt sẽ sinh ra khí CO là sản phẩm chính trong sự cháy không hoàn toàn của các-bon và các hợp chất chứa các-bon. Nồng độ CO chỉ cần khoảng 0,1% trong không khí cũng có thể nguy hiểm đến tính mạng. Các cụ bảo “nằm cho khỏe”, nhưng hít CO thì càng nằm than càng mệt cho cả mẹ và bé đấy.

Hi,chào bạn,lẽ ra tôi không nên bàn vô chuyên này,vì là chuyện tế nhị,chuyện "đờn bà con gái"....nhưng rồi nghĩ lại mình cũng có ít nhiều liên quan chứ,phải không bạn,mình là thầy thuốc mà.
Thỉnh thoảng bác sĩ nhà quê tôi được mấy thân chủ cánh "đờn ông" cầu cứu:"bà già hay bà già vợ tôi bắt xông hơ,nằm lửa,nóng muốn chết" mà không cho tắm nữa,bước vào phòng ngộp, hôi quá trời....
Và BSNQ cũng tùy trường hợp mà "can thiệp" ,thường là "ba phải",ờ khổ thiệt,mà thôi kệ mấy bà già,vài ngày nữa chứ mấy,nhưng mấy anh nhớ coi chừng cháu bé ngộp vì than... chứ BSNQ cũng không dám ra mặt "binh" công khai,sợ bị "đổ thừa" về sau.
Ngay như má của BSNQ ở nhà,là người "Tây học", cách đây 40 năm sinh con ở BV Saint Paul Sài Gòn đã nằm phòng máy lạnh,tắm rửa ào ào(bằng nước ấm) mà sau này cũng "lẩm cẩm":tại hồi xưa má hổng nghe lời mấy bà già nên giờ hay bị lạnh trong xương(?),mà cũng không biết bà lẩm cẩm thật hay giả bộ lẩm cẩm để vui lòng mấy bà sui gia?
Mà dường như tục kiêng tắm rửa sau sanh này chỉ thấy ở người Kinh ở Việt Nam thôi nghe,chứ ở người dân tộc thiểu số dường như không có,một số tộc người còn tắm suối ngay sau khi sanh nữa,ở ngoài bắc người ta cho rằng người dân tộc thiểu số ở Tây bắc tắm bằng một loại nước nấu từ lá gì đó nên khỏe?
Còn nằm than,xông hơ thì thịnh hành từ miền trung vào trong nam chứ miền bắc nghe nói cũng ít có,mặc dù miền bắc trời lạnh hơn nhiều,vậy mà tôi thấy phụ nữ miền bắc mạnh khỏe quá chừng,nhiều chị em lao động nặng còn hơn đàn ông nữa.Mấy ông bà già thì cho rằng tại phong thổ,tại con người miền nam nó khác,cứ làm theo ông bà dạy thì chớ bao giờ sai(?).Vậy thì phong thổ,gió máy,nhà cửa,con người ngày nay cũng khác xưa chứ,phải không các bạn?
Xin trở lại vấn đề của bạn đưa ra:

1. Có phải theo truyền thống, phụ nữ thường phải kiêng (hạn chế) tắm gội sau khi sinh? Tại sao phải như vậy?
Người xưa cho rằng người phụ nữa sau sinh mất nhiều máu,hay lạnh,dễ bị hàn khí xâm nhập cho nên phải nằm than và không được tắm gội,chỉ lau mình nếu cần...

2. Nếu hạn chế gội đầu như vậy thì làm sao chịu nổi?
Đúng vậy,nhất là trong những ngày nóng nực,còn dễ sinh bệnh nữa là.

3. Ngày nay còn phải hạn chế tắm gội sau sinh hay không?Nếu muốn gội đầu thì phải làm sao?
Theo tôi thì tùy thuộc ở sản phụ thôi,nếu thấy quá nóng nực,quá dơ thì nên tắm,còn nếu bị lạnh, sợ nước thì cũng cố gắng 4-5 ngày tắm rửa một lần cho sạch,sẽ thấy khỏe hơn.Đặc biệt vào mùa hè trời nóng, mồ hôi ra nhiều, để lâu không tắm, cơ thể càng bẩn, càng dễ nhiễm khuẩn, gây nguy hiểm cho cả mẹ và bé.

Tùy theo cơ thể mỗi người,sản phụ có thể tắm gội sau vài ngày sinh (khoảng 3, 4 ngày). Khi tắm, bạn nên lưu ý những điều sau:

Tắm nước ấm: Cho dù mùa đông hay mùa hè, bạn cũng nên dùng nước ấm để tắm, khi tắm xong phải lau khô người thật nhanh. Với các sản phụ đẻ mổ hay cắt tầng sinh môn,các vết may khâu cứ tắm nước và rửa xà phòng như thường với nước sạch(nước mà bạn có thể súc miệng được), để tránh bị động vết thương, bạn kỳ cọ nhẹ tay và nên lau thấm bằng khăn mềm hay dùng máy sấy để sấy khô thay vì dùng khăn cứng lau nhanh(quanh vết mổ).

Ngồi ghế và có người trợ giúp,tránh cúi lom khom dễ té vì chóng mặt.
Tắm nhanh: thời gian tắm chỉ nên từ 5 đến 10 phút.

Tắm dội: Bạn có thể dùng vòi hoa sen hoặc dùng gáo múc nước, dội từng phần trước để quen nước,thí dụ rửa 2 tay 2 chân trước rồi mới cởi hết quần áo dội nước dần từ thắt lưng lên,bôi xà phòng đều,kỳ cọ nhanh dội nước nhanh.... Bạn không nên tắm bồn hay tắm trong chậu.

Tắm ở nơi kín gió: Bạn phải tránh nơi gió lùa khi tắm, đề phòng cơ thể bị cảm lạnh.Ngay cả trước và sau tắm cũng vậy,vậy nên buồng tắm tốt nhất là nằm ngay trong phòng chứ không phải nằm tuốt sau hè và chỉ che bằng vài tấm lá như hồi xưa.

Gội đầu: không nên kiêng không gội đầu, nhưng bạn phải gội nhanh và lau sấy đầu cho nhanh khô, tốt nhất là dùng máy sấy để sấy khô tóc.

Không tắm gội cùng lúc: Cơ thể bạn vẫn còn yếu, do đó không nên tắm gội cùng lúc.Hôm nay tắm thì ngày mai gội đầu.Bạn cũng đừng cúi lom khom để gội đầu, dễ gây chóng mặt và ngã quỵ.Nên nằm tại giường và nhờ người gội đầu.

Nếu làm được như trên tôi đảm bảo sản phụ sẽ chóng khỏe hơn,thích tắm hơn và chắc chắn là sẽ có nhiều sữa hơn cho em bé bú.Và quan trọng là sẽ không bị "bệnh hậu" về sau như các cụ xưa thường nói khi cho sản phụ tắm gội sớm.

Nhà Quê
10-03-2010, 14:37
Nỗi sợ "bị đổ thừa về sau" của anh bacsinhaque không phải là cá biệt. Nhà Quê tôi thấy hầu hết Bs nào cũng không dám cản hay bảo với người nhà sản phụ rằng "trời ơi tắm cho bả giùm tui đi, bắt bả ở dơ mấy ngày tội nghiệp bả!" Thêm một tiếng "bác sĩ bảo kiêng tắm" thì đố ai dám cãi vì sợ, sản phụ và gia đình thì sợ bệnh không ai lo cho con cái/bản thân. Còn thầy thuốc thì sợ bị đổ thừa. Mà ngặt nỗi lại không "bà già" nào giải thích được giùm là tắm liền thì sẽ bị bệnh gì về sau, cũng như kiêng tắm thì sẽ không bị bệnh gì về sau.

Hồi xưa nghèo khó, lạc hậu, vệ sinh kém, thuốc men thiếu thốn, cuộc sống con người ta còn phụ thuộc rất nhiều về những vấn đề tâm linh thần bí. Hễ cái gì không giải thích được thì cứ cho là "ông bà/ truyền thống vậy nên phải theo". Nhà Quê còn đọc một tài liệu bằng tiếng Anh viết về tục kiêng tắm của Vn mình ở thời những ngày xưa. Rằng các bà mẹ vợ bắt con gái phải kiêng tắm để con rể không thể "gần vợ" được những ngày sau sinh, các bà cho rằng sau những tháng "ăn chay" thì sau khi xong các đôi vợ chồng thường "ăn mặn bù", có ảnh hưởng không tốt tới sức khỏe sản phụ. Cốt ý các bà cũng là để cho con gái khỏe trước đã, và thường kéo dài tới mấy tháng. Nên có ai nghe kể ngày xưa kiêng tắm 2-3 tháng cũng là chuyện có thật. Khiếp chết, không tắm 2-3 tháng thì đố chồng nào dám rớ! :))


Ngày nay khác quá trời. Internet, báo chí, sách vở, hằng ha sa số các nguồn thông tin mà chúng ta có thể tham khảo một cách chọn lọc. Các sản phụ bây giờ cũng không còn như xưa nữa. Trừ các chị em ở thôn quê ít có điều kiện tiếp xúc internet thì còn tặc lưỡi bỏ qua, chứ bây giờ từ khi mới thấy 2 vạch hiện lên trên que quickstick là các chị em đã tìm tòi lục lọi thông tin trên internet rồi. Họ đã biết folic acid, biết spina bifida, biết triple test, họ biết amniocentesis, biết episiotomy, biết caesarean section, biết epidural, (trừ bên Vn không có Patient Control Aneasthesia thì chưa biết thôi), biết theo học các lớp tiền sản, biết cần có vitamin K injection cho newborn baby nên kêu họ kiêng tắm cũng là điều "khó bảo". Vấn đề ở đây là các "bà cụ nhà" cứ ép, cứ buộc. Và vấn đề nữa là các thầy thuốc cứ sợ bị đổ thừa không dám cản. Cũng không trách được các thầy vì các thầy thường là nói theo nghiên cứu khoa học mà ở đây lại chẳng có một nghiên cứu đôi nghiên cứu ba nào chứng tỏ kết quả gì cho các thầy :|

Nhà Quê sinh nở 2 lần, chả có lần nào kiêng tắm. Chính ông Bs Sản của Nhà Quê cũng khuyên nên tắm khi được tháo dây ra. Ngày đầu tiên trên người còn gắn đủ thứ dây nhợ nên phải nằm một chỗ trên giường thì không đi đâu được. Sang ngày thứ hai, tháo dây xong là y tá dắt đi tắm. Dĩ nhiên sinh xong thì cơ thể còn yếu ai cũng biết, nhưng tắm là một thủy liệu pháp có thể khiến cơ thể được "duỗi chân duỗi tay" và tinh thần cũng phấn chấn hẳn. Như anh bacsinhaque nói, chỉ cần 5-10p tắm nước ấm thôi là sản phụ sẽ thấy khỏe khoắn hẳn lên. Nhà Quê ngồi trên ghế dưới vòi nước ấm những 20p vì trong lòng hạnh phúc quá cứ mải nghĩ 2 mẹ con mình đi qua cuộc sinh nở giỏi quá! (haha). Tốt nhất là sản phụ nên mặc quần áo đủ ấm thường xuyên. Mà Nhà Quê thấy các bà mẹ Tây sinh con xong cỡ 1 tuần là đẩy con đi biển chơi, kiêng cử gì đâu. Đừng nói với Nhà Quê rằng cấu tạo cơ thể Tây khác cơ thể Ta nhé. Nhà Quê cũng 8 ngày là đẩy con đi dạo vì thèm cà phê muốn chết :D

Mấy chuyện kiêng tắm này chắc đến khi nào "các mẹ internet" bây giờ thế chỗ các cụ thì mới may ra hết /:)

Các anh nên đi học các lớp tiền sản với các chị nhà nhé, đừng nghĩ là Bs rồi thì không cần, nó có ý nghĩa rất lớn đối với các chị đấy. Gã lang vườn nhà tôi cũng phải lóc cóc đi học lớp prenatal với vợ cho dù người dạy lớp đó là nữ hộ sinh mà ngày nào gã cũng gặp! :D

loccoc1368
13-03-2010, 12:54
Xem ra ý kiến các bạn nêu đều đúng cả, nhưng tôi muốn nêu thêm một vấn đề để mọi người hiểu thêm và thông cảm cho các cụ nhà mình trước đây tại sao lại phải kiêng kỹ đến như vậy.
Thứ nhất: đời sông ngày xưa rất khó khăn, kinh tế kém phát triển, ăn còn không đủ thì làm sao có tiền để chữa bệnh. Ngay như khoảng năm 1979-1980 chúng tôi khi ấy học năm thứ nhất thứ hai còn phải nghỉ tự túc ( tức là nghỉ đói), sắn còn không có để mà ăn.
Thứ hai: nền y tế trước đây chắc chỉ toàn đông y là chính , y học hiện đại có thể có nhưng chưa nhiều nên khi mắc bệnh gì đấy có lẽ phải đi rất xa mới tìm được thầy thuốc, mà phải cáng võng đi bộ chứ làm gì có các phương tiện giao thông hiện đại như bây giờ cho nên tuổi thọ ngày xưa rất thấp, khi 50 tuổi đã được lên chức cụ là vậy. Nếu nói về sinh nở thì còn kém nữa, tôi nói ví dụ như nếu bị chảy máu sau đẻ thì làm gì có cầm máu chủ động được, các biện pháp cầm màu thì rất thô sơ, máu cứ chảy khi nào tự cầm được thì thôi nên càng nhiều khả năng mắc bệnh sau này ( do suy nhược), hoặc ngôi ngang ngôi bất thường thì làm sao đẻ thường được, cho nên mới có câu : “ chửa là cửa mả hay vượt cạn” là như vậy.
Mà ngay như ngày nay các bạn có biết không, nếu sau đẻ mà phải quay lại bệnh viện thì sao đây? Mẹ phải đi đã đành nhưng kèm luôn cả con mới đẻ được vài ngày, kéo theo luôn hai người thay nhau thức đêm phục vụ, một người chạy đi chạy lại, rất vất vả đấy cho nên trong một mục “ chọn thầy thuốc nào” của Diễn đàn mình đây mọi người vẫn chọn thầy thuốc tuy có tài nhưng ít y đức cũng chỉ vì không muốn quay lại bệnh viện lần thứ 2.
Thứ ba: điều kiện ý thức vệ sinh cũng rất kém do không có các phương tiện thông tin đại chúng như bây giờ, các bạn hãy thử nghĩ xem, khi tắm thì ở miền núi thì sông suối là chính mà sông suối thì cũng ngang với “ rừng thiêng nước độc”, còn ở miền đồng bằng thì một cái cầu ao là giải quyết được hết, từ giặt giũ, thịt gà vịt, rửa rau cỏ, thậm chỉ còn trở thành cả… “ cầu tõm” nữa ( để còn tận dụng chăn cá), và tắm trong môi trường như vậy thì chỉ có tắm ban đêm thôi trong khi phải kiêng gió, lạnh.