PDA

View Full Version : Mạch máu chi trên



ghostdoc
12-11-2009, 19:34
Khi đề cập đến mạch máu chi trên, ghostdoc sẽ chỉ đề cập chủ yếu đến đường đi của động mạch, các tĩnh mạch đi song song với động mạch nên sẽ không được bàn đến trong bài viết này.

Động mạch ở chi trên cũng như chi dưới có thể tưởng tượng như một con đường thông suốt từ gốc chi đến ngọn chi, con đường này đổi tên nhiều lần khi đi qua các mốc giải phẫu khác nhau, trên đường đi, từ đường chính có thêm nhiều con đường nhỏ dẫn đến các nơi khác, những con đường nhỏ này có khi thông nối với nhau để tạo nên những vòng nối (anastomosis).

1. Động mạch nách (axillery artery):

Động mạch dưới đòn (subclavicular artery) khi đi qua điểm giữa bờ sau xương đòn đổi tên thành động mạch nách. Động mạch nách chạy chếch xuống dưới, ra ngoài, dọc theo phía trong cơ quạ cánh tay (cơ tùy hành của động mạch nách – coracobrachial m.)

Động mạch nách chạy đến bờ dưới cơ ngực lớn thì đổi tên thành động mạch cánh tay (brachial artery).

* Các ngành bên: Động mạch nách có 6 ngành bên

- Động mạch ngực trên (superior thoracic artery).

- Động mạch cùng vai – ngực (thoracoacromial trunk) : Cho bốn nhánh là nhánh cùng vai, nhánh đòn, các nhánh ngực và nhánh delta.

- Động mạch ngực ngoài (lateral thoracic artery).

- Động mạch dưới vai: Chui qua lỗ tam giác vai tam đầu, cho hai nhánh: Động mạch ngực lưng và động mạch mũ vai.

- Động mạch mũ cánh tay trước (anterior humeral circumflex artery).

- Động mạch mũ cánh tay sau (posterior humeral circumflex artery): Đi cùng thần kinh nách qua lỗ tứ giác để vào vùng delta.

Các động mạch mũ nối với nhau ở cổ phẫu thuật xương cánh tay (surgical neck of humerus bone).


http://i83.servimg.com/u/f83/11/63/43/59/dsc01323.jpg

2. Động mạch cánh tay (brachial artery):

Động mạch cánh tay là phần tiếp theo của động mạch nách từ bờ dưới cơ ngực lớn. Động mạch đi thẳng xuống khuỷu, đến dưới đường nếp khuỷu 3 cm thì chia làm 2 ngành cùng là động mạch quay (radial artery) và động mạch trụ (ulnar artery).

Ở cánh tay, động mạch cánh tay nằm trong ống cánh tay, đến nếp khuỷu nằm trong rãnh nhị đầu trong. Các dây thần kinh của đám rối cánh tay ban đầu quây quanh động mạch, càng đi xuống càng tách xa động mạch, chỉ có thần kinh giữa (median n.) là trung thành với động mạch trong ống cánh tay.


http://i83.servimg.com/u/f83/11/63/43/59/dsc01326.jpg

* Các ngành bên: Động mạch cánh tay có 3 ngành bên.

- Động mạch cánh tay sâu (profunda brachii artery): Cho các nhánh sau:


Các động mạch nuôi xương cánh tay.

Nhánh delta.
Động mạch bên giữa (Median collateral artery).
Động mạch bên quay (Radial collateral artery).



http://i83.servimg.com/u/f83/11/63/43/59/dsc01324.jpg

- Động mạch bên trụ trên (superior ulnar collateral artery).

- Động mạch bên trụ dưới (inferior ulnar collateral artery).


http://i83.servimg.com/u/f83/11/63/43/59/dsc01335.jpg

3. Động mạch quay (Radial artery):

Là một trong hai nhánh cùng của động mạch cánh tay, bắt đầu từ 3 cm dưới nếp khuỷu, hướng về phía ngoài cẳng tay. Phía trước ngoài, động mạch quay bị che phủ bởi cơ cánh tay quay (brachioradialis m.), cơ tùy hành của động mạch quay. Phía trong, động mạch quay liên hệ với cơ sấp tròn (1/3 trên) và cơ gấp cổ tay quay (2/3 dưới). Ở 1/3 dưới, động mạch tựa vào mặt trước đầu dưới xương quay (nơi bắt mạch quay). Sau đó, động mạch đi vòng ra phía sau để vào bàn tay qua hõm lào.


http://i83.servimg.com/u/f83/11/63/43/59/dsc01327.jpg

Động mạch quay cho các nhánh:

- Động mạch quặt ngược quay (radial recurrent artery).

- Nhánh gan cổ tay (parmal carpal branch) nối với nhánh gan cổ tay của động mạch trụ.

- Nhánh mu cổ tay (dorsal carpal branch) nối với nhánh mu cổ tay của động mạch trụ.

- Nhánh gan tay nông (superficial palmar branch) góp phần vào cung gan tay nông (superficial palmar arch).

- Động mạch ngón cái chính (princeps pollicis artery).

Cuối cùng, động mạch quay tạo thành cung gan tay sâu ở bàn tay, cung gan tay sâu cho nhánh động mạch ngón cái chính và động mạch quay ngón trỏ (radialis indicis a.) để cấp máu cho 1 ngón rưỡi ngoài của bàn tay.


http://i83.servimg.com/u/f83/11/63/43/59/dsc01329.jpg

Để dễ nhớ điểm này, tránh nhầm lẫn với cung gan tay nông của động mạch trụ, ta chỉ cần nhớ động mạch quay ở cẳng tay đã đi vòng ra phía sau qua hố lào để vào bàn tay, vì thế cung động mạch của động mạch quay sẽ nằm sâu hơn so với cung động mạch của động mạch trụ.

4. Động mạch trụ (ulnar artery):

Là một trong hai nhánh cùng của động mạch cánh tay, bắt đầu từ 3 cm dưới nếp khuỷu, đi xuống cẳng tay phía sau các cơ sấp tròn, cơ gấp cổ tay quay, cơ gan tay dài và cơ gấp các ngón nông (lớp nông và lớp giữa của cơ vùng cẳng tay trước). Ở cung xơ của cơ gấp các ngón nông, động mạch bắt chéo phía sau thần kinh giữa. Động mạch đi về phía trong cẳng tay, đến chỗ nối 1/3 trên và 1/3 giữa, động mạch nằm sau cơ gấp cổ tay trụ (cơ tùy hành của động mạch trụ) và đi cùng với thần kinh trụ.

Đến cổ tay, động mạch đi trước mạc giữ gân gấp để vào cùng bàn tay.

Động mạch trụ cho các nhánh sau:

- Động mạch quặt ngược trụ (ulnar recurrent artery), chia thành 2 nhánh trước và sau.

- Động mạch gian cốt chung (common interosseous artery): Ngắn, đi tới bờ trên màng gian cốt chia làm 2 nhánh, động mạch gian cốt trước (anterior interosseous artery) đi trước màng gian cốt cùng thần kinh gian cốt trước, cho nhánh động mạch giữa đi kèm với thần kinh giữa. Động mạch gian cốt sau (posteror interosseous artery) đi sau màng gian cốt, cho nhánh gian cốt quặt ngược góp phần vào mạng mạch khớp khuỷu.


http://i83.servimg.com/u/f83/11/63/43/59/dsc01328.jpg

- Nhánh gan cổ tay và nhánh mu cổ tay, nối với 2 nhánh cùng tên của động mạch quay.

- Nhánh gan tay sâu (deep palmar branch), góp phần vào cung động mạch gan tay sâu ở bàn tay.


http://i83.servimg.com/u/f83/11/63/43/59/dsc01330.jpg

Cuối cùng, động mạch trụ tận cùng bằng cung gan tay nông (superficial palmar arch) ở bàn tay, cung gan tay nông cung cấp máu cho 3 ngón rưỡi bên trong của bàn tay qua các động mạch gan ngón chung (common digital palmar a.) và động mạch gan ngón riêng (proper digital palmar a.).


http://i83.servimg.com/u/f83/11/63/43/59/dsc01331.jpg

5. Các vòng nối động mạch (arterial anastomosis) trên đường đi của các động mạch chi trên:

5.1. Các vòng nối ở vùng vai:

- Vòng nối quanh vai: Tiếp nối của động mạch dưới vai (ĐM nách ) với động mạch vai trên và động mạch vai sau của động mạch dưới đòn.

- Vòng nối quanh ngực: Do động mạch ngực ngoài, động mạch cùng vai ngực (ĐM nách) nối với động mạch ngực trong và động mạch gian sườn trên của động mạch dưới đòn.

- Vòng nối động mạch cánh tay: Do động mạch mũ cánh tay trước nối với động mạch mũ cánh tay sau (ĐM nách) và động mạch cánh tay sâu của động mạch cánh tay.


http://i83.servimg.com/u/f83/11/63/43/59/dsc01333.jpg

Hai vòng nối trên không tiếp nối với vòng nối dưới nên thắt động mạch nách giữa các động mạch mũ và động mạch dưới vai rất nguy hiểm.

5.2. Mạng mạch khớp khuỷu:

Có 2 vòng nối ở vùng khuỷu:

* Vòng nối quanh mỏm trên lồi cầu trong do các động mạch:

Động mạch bên trụ trên nối với động mạch quặt ngược trụ sau, động mạch bên trụ dưới nối với động mạch quặt ngược trụ trước.

* Vòng nối quanh mỏm trên lồi cầu ngoài do các động mạch:

Động mạch bên quay (ĐM cánh tay sâu) nối với động mạch quặt ngược quay (ĐM quay).
Động mạch bên giữa (ĐM cánh tay sâu) nối với động mạch quặt ngược gian cốt (ĐM trụ).


http://i83.servimg.com/u/f83/11/63/43/59/dsc01334.jpg

ThanhNamY1C
10-01-2010, 11:56
anh ghoshdoc ơi cho em hỏi trong các ngành bên của động mạch nách thì ngành bên nào là lớn nhất ?em xin cảm ơn

ghostdoc
10-01-2010, 21:58
Hì hì, bạn hỏi thế này thì mình chịu thôi, vì các sách mình học hầu như không ghi nhận kích thước của các động mạch nhỏ. Chỉ có 1 nghiên cứu cho biết đường kính trung bình của động mạch nách ở người VN là 6.36 mm mà thôi.

ThanhNamY1C
10-01-2010, 22:07
Vâng em xin cảm ơn anh nhưng đây là câu hỏi mà thầy giáo dạy giải phẫu của bọn em hỏi cho lớp về nhà thảo luận.

red
22-01-2010, 22:59
mình nghĩ nếu thêm phần giải phẫu bề mặt thì hay vì các sách tiếng Việt hình như hạn chế phần này.(có đúng không nhỉ):">

NgoaLong
23-01-2010, 07:41
anh ghoshdoc ơi cho em hỏi trong các ngành bên của động mạch nách thì ngành bên nào là lớn nhất ?em xin cảm ơn

Động mạch vai dưới em à.

ghostdoc
23-01-2010, 15:20
Động mạch vai dưới em à.

Quangminh thân mến, bạn có thể cho biết bạn lấy thông tin này ở đâu không? Và đường kính tương ứng của động mạch dưới vai là bao nhiêu so với các nhánh khác của động mạch nách không? Cảm ơn bạn.

NgoaLong
23-01-2010, 17:12
Cái này trong sgk trường em. Lúc em học trắc nghiệm cũng thế mà. Bác có thể tham khảo ' giải phẫu và thực dụng ngoại khoa chi trên,chi dưới' của Thầy Đỗ Xuân Hợp

Bacsinhaque
23-01-2010, 19:49
Trong quyển "Giải phẫu chức năng và ứng dụng chi trên chi dưới" của GS Đỗ Xuân Hợp không thấy ghi,còn quyển "Giải phẫu thực dụng ngoại khoa..." thì tôi chưa tìm ra.Xem hình trên các Atlas thì có vẻ thế thật.Xin cám ơn bạn.

NgoaLong
24-01-2010, 09:05
Em không nhớ rõ lắm. Vì mỗi năm tái bản sách có tên khác nhau. Lần cuối tái bản còn thay tên là giải phẫu tứ chi cho gọn nữa là. Nhưng ý này bọn em hay bị hỏi trong việc tìm các ngành bên trên xác nên em nhớ lắm... Và nhìn trên xác thi đúng là động mạch vai dưới to hẳn so với mấy ngành còn lại.

Thầy Lang
24-01-2010, 11:22
Chào bạn,tôi vừa xem lại quyển "GP thực dụng ngoại khoa..." nói trên,nhưng không thấy đề cập gì đến điều này cả.Vậy bạn xem được ở đâu thì nên nói rõ nhé(bài viết của tác giả nào? sách nào?)nếu được xin bạn chụp cho một tấm ảnh nhé.Cám ơn bạn.

NgoaLong
24-01-2010, 12:56
Mình nhớ ngày xưa học thực hành, thầy chỉ vào động mạch này rồi nói : nhìn này, thấy cái động mạch to nhất này là đm vai dưới... Đại loại là thế,nên còn ấn tượng. Còn sách mình học xong cũng trả rồi. Có lẽ để khi nào xem lại

khongtentuoihk
20-02-2010, 09:44
Anh ơi ,em hỏi động mạch nách chia làm 3 vị trí thắt ở vị trí nào được ,tại sao ???

Stefchia
20-02-2010, 10:24
Theo như mình biết là thắt ở 2 đoạn kia đều được, trừ đoạn từ động mạch dưới vai tới động mạch mũ cánh tay ( trước sau), vì mấy đoạn kia đều tạo vòng nối có thể đi xuống nuôi cánh tay đựoc

khongtentuoihk
24-02-2010, 09:54
theo như mình biết là thắt ở 2 đoạn kia đều được, trừ đoạn từ động mạch dưới vai tới động mạch mũ cánh tay ( trước sau), vì mấy đoạn kia đều tạo vòng nối có thể đi xuống nuôi cánh tay đựoc

Anh chỉ cho em mấy cái vòng nối được ko

bee22214
24-02-2010, 11:56
http://diendanykhoa.com/showthread.php?t=4087
Trong này có nói nè bạn, bạn chịu khó coi.

Xt_nguyen08
05-03-2010, 14:46
Xin chào mọi người!e là thành viên mới của diễn đàn.e cũng mới đang học giải phẫu,mà thấy khó qúa...!e cũng không biết sách học nữa..mà e thấy trên diễn đàn mình có nhắc tới sách giải phẫu của thầy Đỗ Xuân Hợp mà e ko biết tìm ở đâu.mọi người giúp e nhe.thanks mọi người.!

hoanghuyen_ytb
01-04-2010, 09:38
cho em hỏi, ngoài dang cơ bản thường gặp của động mạch chi trên như đã trinh bày thì còn có những dang biến đổi nào khác nữa. Giải phẫu trên thế giới bắt đầu nghiên cứu về động mạch chi trên từ khi nào????

alohomora009
06-07-2010, 16:50
Nguyên văn bởi Ghostdoc :Ở cánh tay, động mạch quay nằm trong ống cánh tay, đến nếp khuỷu nằm trong rãnh nhị đầu trong.
Anh Ghostdoc ơi, ở cánh tay thì động mạch cánh tay nằm trong ông cánh tay chứ ạ?

ghostdoc
06-07-2010, 22:42
Anh Ghostdoc ơi, ở cánh tay thì động mạch cánh tay nằm trong ông cánh tay chứ ạ?

Cảm ơn alohomora đã nhắc nhở (và đương nhiên là đã đọc kỹ bài viết của mình), mình gõ nhầm từ động mạch cánh tay thành động mạch quay, đã chỉnh sửa lại rồi, alohomora xem lại nhé.